Mobil tətbiq necə yaradılır? İdeyadan App Store-a qədər
Mobil tətbiq ideyası çox vaxt sadə bir cümlə ilə başlayır: “bizim də tətbiqimiz olsun”. İdeyadan mağazada yayımlanmış məhsula qədər isə bir neçə mərhələ var və onların hər biri həm vaxta, həm də büdcəyə təsir edir.
Aşağıda prosesi real ardıcıllıqla izah edirik.
Mərhələ 0 — Tətbiq həqiqətən lazımdırmı?
Ən vacib sual budur, amma çox vaxt nəzərdən qaçırılır. Mobil tətbiq sayta nisbətən baha başa gəlir və davamlı dəstək tələb edir — iOS və Android hər il yenilənir, tətbiq isə onlarla birlikdə yenilənməlidir.
Tətbiq bu hallarda özünü doğruldur:
- İstifadəçi məhsulunuzdan müntəzəm istifadə edir (həftədə bir neçə dəfə)
- Bildiriş göndərmək lazımdır
- Oflayn işləmək tələb olunur
- Cihazın imkanları lazımdır: kamera, GPS, sensorlar, Bluetooth
- Ödəniş və ya sadiqlik proqramı tətbiq daxilində işləyəcək
Əgər məqsəd sadəcə məlumat, kataloq və ya əlaqə göstərməkdirsə, yaxşı responsive sayt eyni işi görür və istifadəçidən yükləmə tələb etmir.
Mərhələ 1 — Tələblərin müəyyənləşdirilməsi
Burada tətbiqin nə edəcəyi yazıya alınır: kimlər istifadə edəcək, hansı ekranlar olacaq, hansı funksiyalar birinci versiyaya daxildir və hansılar sonraya qalır.
Ən çox yayılmış səhv birinci versiyaya hər şeyi yığmaqdır. Praktik yanaşma — MVP (minimum işlək məhsul): yalnız əsas dəyəri verən funksiyalarla başlayıb, real istifadəçi rəyinə görə genişləndirmək.
Mərhələ 2 — Dizayn (UX və UI)
Əvvəlcə UX — ekranların ardıcıllığı və istifadəçi axını sadə sxemlərlə qurulur: istifadəçi tətbiqi açandan hədəfə çatana qədər neçə toxunuş edir?
Sonra UI — real vizual dizayn: rənglər, şriftlər, ikonlar, animasiyalar. Burada iOS və Android-in fərqli interfeys qaydalarını nəzərə almaq lazımdır; eyni ekran hər iki platformada təbii görünməlidir.
Mərhələ 3 — Texnologiya seçimi
Bu qərar həm qiymətə, həm də sonrakı dəstəyə birbaşa təsir edir.
Native
iOS üçün Swift, Android üçün Kotlin ilə ayrıca yazılır. Ən yüksək performans və cihaz imkanlarına tam çıxış verir, amma iki ayrı kod bazası deməkdir — yəni təxminən iki dəfə iş.
Ağır qrafika, mürəkkəb animasiya və ya cihazla sıx işləyən tətbiqlər üçün uyğundur.
Cross-platform
React Native və ya Flutter ilə bir kod bazası yazılır, hər iki platformada işləyir. Vaxta və büdcəyə ciddi qənaət edir, müasir versiyalar isə performans baxımından əksər biznes tətbiqləri üçün tamamilə kifayətdir.
Biznes tətbiqlərinin böyük əksəriyyəti üçün praktik seçim budur — biz də layihələrin çoxunda bu yanaşmadan istifadə edirik.
Mərhələ 4 — Proqramlaşdırma
İş adətən iki hissəyə bölünür:
- Frontend — istifadəçinin gördüyü hissə, ekranlar və qarşılıqlı əlaqə.
- Backend — server, verilənlər bazası, istifadəçi hesabları, API. Tətbiq məlumatı haradansa almalıdır.
Bu mərhələdə tətbiq hissə-hissə qurulur və hər dövrün sonunda sınaq versiyası təhvil verilir — beləliklə problemi sonda yox, gedişatda görürsünüz.
Mərhələ 5 — Test
Test yalnız “işləyir/işləmir” yoxlaması deyil. Diqqət edilməli sahələr:
- Fərqli ekran ölçüləri və köhnə cihazlar
- Zəif internet və oflayn vəziyyət
- İcazələr (kamera, bildiriş, məkan) rədd edildikdə davranış
- Batareya və yaddaş istifadəsi
- Yenilənmə zamanı köhnə məlumatın qorunması
Mərhələ 6 — Mağazalara yerləşdirmə
Bu mərhələ texniki işdən ayrıdır və çox vaxt gözlənildiyindən uzun çəkir.
App Store (Apple) — Apple Developer hesabı illik ödənişlidir. Baxış prosesi adətən bir neçə gün çəkir və Apple tətbiqi rədd edə bilər: dublikat funksionallıq, çatışmayan məxfilik siyasəti, sınaq üçün verilməyən test hesabı kimi səbəblərlə.
Google Play — birdəfəlik qeydiyyat ödənişi var, baxış adətən daha sürətlidir.
Hər iki mağaza üçün lazım olanlar: tətbiq ikonu, ekran görüntüləri, təsvir, məxfilik siyasəti səhifəsi və məlumat toplanması barədə bəyannamə.
Mərhələ 7 — Yayımdan sonra
Tətbiq mağazaya düşəndə iş bitmir:
- İstifadə statistikasının izlənməsi
- Çökmə (crash) hesabatlarının araşdırılması
- İstifadəçi rəylərinə cavab
- iOS və Android-in yeni versiyalarına uyğunlaşma
Sonuncusu vacibdir: yenilənməyən tətbiq bir-iki ildən sonra yeni cihazlarda problemlə işləməyə başlayır və mağazadan çıxarıla bilər.
Nə qədər vaxt aparır?
Sadə tətbiq üçün adətən 2-3 ay, orta mürəkkəblikdə tətbiq üçün 4-6 ay real müddətdir. Bura dizayn, proqramlaşdırma, test və mağazaya yerləşdirmə daxildir.
Müddəti ən çox uzadan amillər: tələblərin gedişatda dəyişməsi, backend inteqrasiyalarının gecikməsi və məzmunun (mətn, şəkil) gec hazırlanması.
Başlamaq üçün
Tətbiq ideyanız varsa, ilk addım texnologiya seçmək deyil — nə problemi həll etdiyinizi bir cümlə ilə yazmaqdır. Qalanı bundan çıxır.
Mobil tətbiqlərin hazırlanması xidmətimizə baxa və ya bizimlə əlaqə saxlaya bilərsiniz.